Savunma sanayii sektöründe faaliyet gösteren veya sektöre yeni adım atacak firmalar için belgelendirme süreçleri, yasal zorunluluklar ve teknik detaylar karmaşık görünebilir. ARMESA Danışmanlık olarak, en çok sorulan soruları mevzuat ışığında yanıtladık.
Savunma sanayiinde tedarikçi olmak istiyorsanız, EYDEP artık bir tercih değil, bir yol haritası.
SSB'nin EYDEP (Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı), savunma sanayii tedarikçilerinin endüstriyel yetkinliğini sahada ölçüyor. Sonuçta firmalar A'dan E'ye kadar bir seviye alıyor:
▪️ A – Stratejik Ortak (85+ puan): 5 yıl geçerli sertifika
▪️ B – Kalifiye Tedarikçi (70–84,99): 4 yıl
▪️ C – Potansiyel Tedarikçi (50–69,99): 3 yıl
▪️ D ve E: Sertifika verilmiyor
A ve B seviyesi, paydaş ana yükleniciler nezdinde doğrudan onaylı tedarikçi olma, SSB desteklerinden yararlanma ve YETEN'de görünürlük gibi önemli kapılar açıyor.
Sahada en sık gördüğümüz 3 yanılgı:
"Biz bu işi zaten iyi yapıyoruz."
EYDEP yanıtlama sistematiğinde prosedürü olmayan bir uygulama sıfır seviyesinden değerlendiriliyor. Sahadaki iyi uygulama, yazılı hale getirilmediği sürece puana dönüşmüyor.
"Soruları önceden görürüz, hazırlanırız."
Değerlendirmeden belli bir süre önce yalnızca "Genel Sorular"Ön Soru Seti" geliyor. Üretim, tasarım ve tema soru setleri önceden paylaşılmıyor. Hazırlığın asıl kısmı bu yüzden çok daha erken başlamalı.
"Ne kadar çok tema seçersek o kadar iyi."
Seçilen her tema puanı etkiliyor. Dışarıdan aldığınız bir prosesi ya da henüz olgunlaşmamış bir alanı seçmek seviyenizi düşürebilir. Tema seçimi stratejik bir karar.
Bir de şunu unutmamak lazım: En yüksek seviye için prosedürün yanında, o prosedürün işlediğini gösteren kayıtlar da gerekiyor. KPI trendleri, iç tetkikler, YGG ve tedarikçi değerlendirmeleri zamanla birikiyor. Yani EYDEP hazırlığı bir haftalık bir doküman çalışması değil, zamana yayılan bir olgunlaşma süreci.
İyi bir hazırlık fark yaratıyor.
Armesa Danışmanlık olarak firmaların mevcut durumunu EYDEP gereklilikleri ile karşılaştırıyor, kritik eksikleri belirliyor ve bir gelişim yol haritası hazırlıyoruz.
EYDEP sürecinde siz neredesiniz?
5202 sayılı Kanun uyarınca; gizlilik dereceli projelere nüfuz edecek her kişi için Kişi Güvenlik Belgesi (KGB), bu projelerin yürütüleceği her yer için ise Tesis Güvenlik Belgesi (TGB) alınması kanuni bir zorunluluktur. Bu belgeler olmadan gizlilik dereceli bilgi paylaşımı yapılamaz ve tesislere giriş izni verilemez.
Savunma projeleri milli güvenlik açısından yüksek gizlilik derecesine sahiptir. İster ana yüklenici ister alt yüklenici olun, Milli Savunma Bakanlığı projelerinde yer alabilmek ve EYDEP, ASFAT gibi sistemlerin onaylı tedarikçisi olabilmek için TGB sahibi olmak en önemli yeterlilik kriteridir.
Evet, Plaza veya Teknokent binasının kendi genel güvenliği olsa dahi, Tesis Güvenlik Belgesi alacak firmanın kendi tesisine özel Özel Güvenlik İstihdam Etmesi Zorunludur.
TGB, tesise özel bir izindir. Gizlilik dereceli bilgilerin muhafaza edildiği alanların korunması için firmanın kendi güvenlik teşkilatının bulunması şarttır.
Evet, bunlar farklı ancak eş zamanlı yürütülen süreçlerdir. Kişi Güvenlik süreci personelin adli ve güvenlik geçmişini (MİT/EGM) araştırırken; Tesis Güvenlik süreci tesisin fiziki ve teknik altyapısına odaklanır. KGB süreçleri tamamlanmadan TGB denetimi sonuçlanmaz.
Tesis güvenlik belgesi alacak firmalarda şu pozisyonlar için KGB alımı zorunludur:
Özel güvenlik izni (1 ay), arşiv araştırması (4 ay) ve MSB denetim takvimi (1 ay) göz önüne alındığında, bir firmanın belgelendirme süreci minimum 5-6 ay sürmektedir.
Milli ve NATO TGB başvuruları aynı anda yapılabilir. Denetim Milli Savunma Bakanlığı tarafından tek seferde yapılır. Başarılı denetim sonrası NATO belgesi Dışişleri Bakanlığı tarafından tanzim edilerek iletilir.
Kontrollü Oda: Gizlilik dereceli dökümanların (kaset, CD, dosya) çift kilitli ve alarmlı sistemlerde saklandığı özel korunaklı odadır.
Kontrollü Bölge: Gizlilik dereceli projelerin bizzat yürütüldüğü, giriş-çıkışın teknik önlemlerle denetlendiği çalışma alanlarıdır.
Her tesisin fiziki yapısına göre (müstakil bina veya ofis) çözüm farklıdır. Ancak genel gereklilikler şunlardır:
